RUCH MŁODOOSMANÓW
Opony Zimowe Sytuacja nie zadowalała więc nikogo: z jednej strony reakcja atakowała rząd za uległość wobec giaurów i wyrzeczenie się zasad religii muzułmańskiej przez udzielanie prawa równości niemuzułmanom, z drugiej strony przeciw staremu, powoli schodzącemu ze sceny pokoleniu umiarkowanych reformatorów, którzy kompromisowo i oględnie próbowali realizować wytyczone sobie cele, zaczęła powstawać radykalna opozycja głosząca, że przyczyną zła jest właśnie ograniczony charakter dotychczasowych reform, że należy walczyć o reformy bardziej radykalnie. Taki byl początek ruchu młodoosmanów (Yeni Osmanhlar). Ruch ten był dość opóźnionym echem demokratycznych i liberalnych ruchów europejskich z połowy XIX w., głosił hasła liberalne i postępowe, wysuwał przede wszystkim potrzebę konstytucji. Jego członkowie rekrutowali się z dość cienkiej warstwy inteligencji, urzędników, oficerów. Spośród organizatorów wymienić by należało wspomnianego już wyżej pisarza Ibrahima Sinasiego, pisarza i byłego dygnitarza Ziyę Paszę (1825-1880), Namika Kemala (1849—1888), płomiennego poetę, patriotę, piewcę idei wolnościowej, syna wyższego urzędnika Huseyina Avniego Paszę, byłego wezyra Mustafę Faziła, brata wicekróla egipskiego, bogacza, który finansował cały ruch. Pozostawali oni w łączności z sympatyzującymi z nimi działaczami nieco starszego pokolenia z Omerem Paszą, byłym głównodowodzącym w wojnie krymskiej, a później z najmłodszym z wielkich działaczy epoki tanzimatu Midhatem Paszą. Młodoosmani tworzyli grupę liczebnie bardzo ograniczoną; liczba członków tajnej ich organizacji wynosiła zaledwie 245 osób. Nie mając żadnej szerszej bazy społecznej ani kontaktu z masami, nie mieli równocześnie jasnej koncepcji co do realizacji swoich zamierzeń: jedni liczyli na pomoc zagraniczną, inni widzieli w puczu pałacowym jedyną drogę do ustanowienia reżimu konstytucyjnego i liberalnego. Próbowali oddziaływać poprzez wydawane przez Alego Suaviego, a współredagowane przez Ziyę Paszę czasopismo „Muhbir\" (,,Ltiforrnator\"). Reprezentowali poglądy liberalne, demokratyczne, egalitarne i konstytucyjne, w zasadzie więc postępowe. Nie potrafili jednak czasem wyrzec się pewnych przejawów ciasnego nacjonalizmu w sprawach narodowościowych, nie rozumieli całkowicie potrzeb nietureckich narodowości, nie zerwali też zupełnie z religijnym nastawieniem, swoje postulaty uzasadniali zwykle cytatami z Koranu. cukrzyca
